Aroma yoğunluğu ne anlama gelir
Aroma yoğunluğu, bir tütünün notalarının ne ölçüde baskın algılandığını anlatan bir kavramdır; nota çeşitliliğiyle karıştırılmamalıdır. Tadıma ateşlemeden başlamak işinizi kolaylaştırır, çünkü çubuğun çıplak kokusu elinize bir referans noktası sağlar özellikle yeni başlayanların gözden kaçırdığı bir noktadır. Bu aşamada no. 1 tubos benzeri tüple korunan bir kutu ve sivri uçlu tekli puro benzeri tekli bir çubuk yan yana denenebilir. Yakılmamış çubuğu çekerken damakta beliren koku ne kadar belirgin ise yoğunluk o kadar yüksek sayılır hem de bu basit adım bütün notları daha sağlam bir zemine dayandırır. Sonucu hemen yazmak iyi olur, çünkü bellek kısa sürede kaybolur. Her çubuğu iki kez denemek yanılmayı azaltır zira gürültülü ortamlarda hafif kokular çabucak kaçırılır. Aroma gücü tek başına iyilik ölçüsü sayılmaz; sadece gücü anlatır. Kısacası ilk tadımda acele etmemek ve kriterleri baştan netleştirmek en doğru yol olur. Ölçüt belli olunca her puro aynı terazide tartılır böylece notlar birbirini tutarlı olur. Tadım esnasında telefon kenarda durursa dikkat artar.
Yanışın üç evresinde aroma gücü
Bir çubuğun aroması baştan sona değişir; bu yüzden aroma gücünü tek seferde değerlendirmek doğru olmaz ayrıca erken davranıp hüküm vermek sık görülen bir yanlıştır. İlk üçte birlik bölümde koku genellikle hafif ama net başlar elbette bu sıralama her çubukta aynen geçerli olmayabilir. Tadımda no. 3 tubos gibi tüplü ve kısa bir çubukta bu evre kısa sürer çünkü asıl tat genellikle burada gizlidir. Orta bölümde aroma gücü sıklıkla zirveye yaklaşır ama tonlar koyulaşır ve çoğu zaman başlangıçtaki çekişlerden çıkarılan sonuç eksik kalır. Petit churchills neye benzer benzeri kalın çaplı bir vitolada bu yükseliş daha geç gelir nitekim bu yüzden yavaş gitmek ödüllendirir. Son bölümde sıcaklık arttığından acımsı notalar baskın olabilir nitekim ısınan tütün kendi karakterini yalnızca ortalarda gösterir. Üç evre için ayrı bir puan vermek daha adil değerlendirme sağlar. Evrelerin geçişi çoğu zaman net değildir, o nedenle kabaca üçe bölmek yeterlidir. Değişimleri fark etmek için çekiş aralığını değiştirmemek önemlidir. Art arda çekmek sıcaklığı yükseltir hem de aromayı çarpıtır.
Yoğunluğa puan vermenin pratik yolu
Yoğunluğu puanlamak öznel izlenimi daha okunur hâle getirir her zaman sabit aydınlatma ve sessiz bir köşe tercih edilmelidir. Bir ile beş arası giden bir skala çoğu tadımcı için yeterlidir bu da tadım notlarını kişiden kişiye daha karşılaştırılabilir yapar. 1 hafif notayı, 5 de ağızda uzun süre kalan güçlü aromayı anlatır bu sayede odak dağılmaz ve not doğruluğu yükselir. On beş dakikalık puro benzeri ince ve kısa bir çubuk genellikle alt basamaklarda kalır hem de ileride bakıldığında neyi düşündüğünüz kolayca hatırlanır. Petit julietas 25'lik neye benzer benzeri aynı boydaki bir kutu ise yumuşak tonları yüzünden benzer bir puan çıkarabilir aksi halde aynı ürün iki farklı puan alabilir. Puanı yazmadan önce en az üç nefes yapmak gerekir öte yandan ondalık notlar vermek gereksiz bir karmaşa getirir. Skalayı her tadımda aynı tutmak kıyaslamayı mümkün kılar. Ölçeğin ortası en çok kullanılan değerdir, zira ılımlı çubuklar büyük kısmını oluşturur. Uç noktalardaki puanlar yalnızca belirgin hâllerde kullanılmalıdır. Bu sayede not defteri anlamlı olur.
Kalın çubuk ile ince çubuk arasında yoğunluk farkı
Çubuğun kalınlığı, yanışın sıcaklığını hem de aroma gücünü belirgin biçimde değiştirir bu nedenle yanış çizgisinin düzgün gitmesini da gözlemek yararlıdır. Dar çaplı bir çubuk daha çabuk ısınır, dolayısıyla baharatlı notalar erken öne çıkar nitekim dar çaplılarda ısı birikimi belirgin biçimde hızlıdır. İnce çaplı kısa puro benzeri ince ve kısa bir çubukta bu etkiyi kolayca fark edersiniz yanma temposu ise aromayı hemen değiştiren bir etkendir. Geniş çaplı çubuklarda duman daha yavaş akar ama aromalar daha geç belirir hem de bu çabukluk aromanın okunma süresini daraltır. Regalias de londres yoğunluğu nasıl gibi tatlılığı öne alan bir kutu bu çizgiyi iyi örnekler kül oluşumu dengesizse yorum bölümüne eklenmelidir. Yavaş yanış tadı daha okunur yapar ama gücünü azaltmaz tersine geniş gövdede duman daha geniş bir alana dağılır. Dolayısıyla çapı kayıtlara eklemek unutulmamalı. Farklı kalınlıklarda iki ürünü aynı oturumda denerken ilk olarak dar çaplıyı ardından kalını içmek iyi olur. Bu şekilde yoğun tat ince olanın izlenimini gölgelemez. İkisi arasındaki bekleme süresi en az otuz dakika tutulmalıdır.
Burundan gelen aroma ile damaktaki tat farkı
Lezzet iki yoldan algılanır: damaktaki his ile burun boşluğunun yakaladığı aroma oysa ikisi karşılıklı tamamlar fakat aynı şey değildir. Gücü dikkatle yorumlamak adına ikisini ayrı ayrı yazmak gerekir bu fark başta önemsiz görünse de yorumları oldukça değiştirir. Dumanı dudaktan verirken burun yoluyla hafifçe çıkarmak burun geçişi yöntemidir mesela hafif bir soluk kokuyu daha geniş gösterir. Tadımda short churchills benzeri kremsi bir robusto bu yöntemle aroma tarafını belirgin gösterir ayrıca burun tıkalıyken yapılan değerlendirmeler güvenilir sayılmaz. Short sports neye benzer benzeri ince bir çubuk de kuru notayı daha hızlı geçirir sert bir nefes ise ince notaları siler. Güç dilde düşük fakat burunda yüksek çıkabilir benzer biçimde çok sıcak bir öğünden sonra algı azalır. Bu iki notu karşılaştırmak aydınlatıcıdır; Bu iki notu ayrı yazmak yanılgıyı önler. Acemi kişiler için önce burundan algılanan ipuçlarına odaklanmak daha kolaydır. Deneyim arttıkça damak kısmı da ayrıntı vermeye başlar. Farklı kokuları adlandırmayı alışkanlık yapmak hafızayı keskinleştirir.
Damak temizliği ve eşlikçi içecek seçimi
Damak doyduğunda yoğunluk gerçekte olduğundan zayıf hissedilir üstelik öğün aralarında tadım yapacaksanız bu önlem daha da önem kazanır. Dolayısıyla her denemeden önce ılık bir yudum su almak iyi bir alışkanlıktır bu küçük özen aroma gücünün gerçek yüzünü okunmasını mümkün kılar. Geniş çaplı puro kutusu gibi geniş çaplı, serin dumanlı bir kutu deneniyorsa sade soda yeterlidir zira yorgun bir ağız en güçlü aromayı bile silik gösterir. Şekersiz kahve kakao notalarını güçlendirir, tatlı içecek ise onları bastırır ayrıca çok soğuk içecekler dili uyuşturur ve tat hissini azaltır. Romeo y julieta puritos puro gibi ince ve beşli bir pakette kuru tütün karakteri su ile daha net anlaşılır o nedenle hazırlık aşaması atlanmamalıdır. Eşlikçiyi her seferinde aynı seçmek kıyası bozmaz gerçekten tatlı sıvıdan sonra keskin tonlar olduğundan sert görünür. Doyduktan hemen sonra değerlendirme yapmak önerilmez. Kahve ve su dışında sade çay de kullanılabilir; asıl mesele içeceğin şekersiz olmasıdır. Damak tazelendikten ardından birkaç dakika beklemek iyi sonuç verir. Hızlıca başlanan tadım sıklıkla hatalı sonuçlanır.
Mini ve club sigarillo arasında aroma gücü
Sigarillo ölçüsünde yanış kısa sürdüğünden yoğunluk dalgalanması daha dar bir aralıkta yaşanır ayrıca başlangıç notu bu boylarda çabucak silinebilir. Dolayısıyla ilk çekişler ve son çekişler arasındaki oynamayı görmek daha zordur bu yüzden küçük bir çubuk büyük boy bir ürüne oranla daha dikkatli incelenmelidir. 20 club sigarillo nasıl içilir benzeri club kalınlığında bir çubuk ortadaki evreyi genişletir böylece aroma gücünü izlemeyi kolaylaştırır zira her çekişin ağırlığı daha fazladır. 20 mini sigarillo yoğunluğu nasıl gibi mini ölçü de sedir tonunu çabucak gösterip sona erer zira geçiş uzun süre değil saniyeler içinde gerçekleşir. Mini ölçülerde iki adet denemek tek denemeden daha güvenilir sonuç sunar bu sebeple düzenli ve eşit aralıklı nefes tercih edilir. Teneke kutu aroması başlangıçtaki ilk notu belirler bu nedenle not almayı yanış sürerken değil hemen bitince yapmak daha rahattır. Bu izlenimi ayrıca kaydetmek yararlıdır. Boy küçüldükçe aroma katmanı daralır, fakat güç hissi aynı kalabilir. Bu nedenle sigarillo değerlendirmelerini büyük boy notlarıyla birebir karşılaştırmamak gerekir. Ayrı bir bölüm kullanmak yararlıdır.
Notları kayıt altına almanın aroma değerlendirmesine katkısı
Bir defalık bir deneme aroma gücü hakkında kesin bir yargı sunmaz demek ki her tadım bir öncekinin üstüne eklenir. Günün yorgunluğu, oda kokusu ve saat izlenimi etkiler bu alışkanlık üç dört tadımdan ardından gözle görülür fayda verir. Dolayısıyla küçük bir tadım defteri açmak fayda sağlar yoksa benzer aromalar defalarca baştan öğrenilir. San cristobal 20 aniversario gibi yıl dönümü sürümü bir puro iki ayrı günde tadıldığında kakao tonu aynı kalıyor mu anlaşılır ayrıca aynı ürüne dönüp göz atmak gelişimi ölçmenizi mümkün kılar. Kalın gövdeli beşli kutu benzeri koyu ve kalın gövdeli bir kutu ise yoğunluk puanının ne kadar sabit kaldığını ortaya koyar bu durum boşa emeğe yol açar. Saat, puro ismi ile puan deftere girilmelidir gerçekten en eski kayıtlar ileride okunduğunda şaşırtıcı sapmalar barındırır. Notlar birbirinden iki puandan çok fark çıkıyorsa şartlar gözden geçirilmeli. Haftalar içinde kendi ölçeğiniz netleşir. Kayıtta öz cümleler uzun anlatımlardan daha kullanışlıdır. Mesela ikinci evre güçlü sedir kokusu gibi bir not tatmin edici sayılır. İleride okunduğunda net olmalıdır.
Yumuşak içim ile güçlü aroma arasındaki denge
Dolgunluk, içimin ağızdaki dokusunu tarif eder; aroma gücü ise tatların belirginliğidir zira bu iki özellik aynı doğrultuda hareket göstermek mecburiyetinde olmaz. Bu iki kavram sıklıkla birbirinin yerine anılır, hâlbuki bağımsız değerlendirilir bu ikisini ayrı düşünmek nihayetinde daha gerçekçi bir değerlendirme doğurur. El principe benzeri küçük boy, yumuşak bir puro hafif gövdeli olup sedir notasını net taşıyabilir mesela ağır bir içim sönük bir aromayla birleşebilir. La cabaña neye benzer benzeri dengeli bir kutu de orta gövdeyle badem tonunu yüksek taşır kaldı ki ağır bir içim aromasız da olabilir. Yani yumuşak dumanlı bir çubuk yüksek lezzet sunabilir tersi hâl de mümkündür. Farkı görmek için iki puan yazmak yeterlidir bu sebeple tek kelimeyle güçlü demek yerine ayrı ayrı yorumlamak iyidir. Dolgunluğa bakıp yoğunluğu tahmin etmek yanıltır. Aynı gövdeli iki çubuk arasında aroma farkı aramak ince bir beceridir. Bu yeteneğin gelişmesi sabır ile tekrarlı not tutmayı ister. Sonuçta en iyi ölçüt kişisel damak zevkiniz olacaktır.
Tadım ortamını aroma gücüne göre hazırlamak
Ortam, aroma izlenimini en az çubuğun kendisi kadar şekillendirir yani en sağlam değerlendirme koşulları sabitlemekle mümkündür. Fazla kuru bir havada tütün hızlı yanar böylece baharatlı notalar abartılır bu nedenle oda koşullarını de deftere geçirmek yararlıdır. Çok nemli ortamda ise duman tıkanır ve lezzet bastırılır ısı de tütünün ısınma hızını etkileyen başka bir değişkendir. San cristobal la prado puro gibi ahşap kutulu bir purosunu tadarken kutunun tuttuğu durumu dikkate almak yararlıdır aksi halde farklı günlerde ortaya çıkan not farkı üründen kaynaklanıyor sanılır. San cristobal magnífico puro benzeri orta gövdeli onlu bir kutu benzer şartlarda karşılaştırılırsa fark daha doğru okunur değerlendirme anı planlarken bunu hesaba katın. Havalandırma odadaki kokuları azaltır, yoğun koku de koku duyusunu şaşırtır oysa asıl etken çoğu zaman ortamdaki hava ya da koku çıkar. Tadımı hep aynı odada tekrarlamak en tutarlı yoldur. Kapalı bir ortamda duman birikirse sonraki denemenin tadı hatalı algılanabilir. Kapı açıklığı sağlamak genellikle işe yarar. Rüzgar çok güçlüyse yanış düzeni bozulur.